Czy lampa LED powoduje raka? Odpowiedź brzmi: nie, typowe lampy LED używane w codziennym oświetleniu lub do celów dekoracyjnych nie wywołują raka. Nie emitują one promieniowania ultrafioletowego (UV), które mogłoby prowadzić do rozwoju nowotworów skóry, a ich działanie różni się od urządzeń przeznaczonych do manicure hybrydowego. Jednak zjawisko to wymaga szczegółowego wyjaśnienia, aby zrozumieć, na czym polegają potencjalne zagrożenia i korzyści wynikające z zastosowania światła LED w różnych kontekstach[4][5][9].
Lampy LED – charakterystyka promieniowania i bezpieczeństwo
Lampy LED emitują głównie światło widzialne, w tym znaczną ilość światła niebieskiego, ale nie generują promieniowania UV. Dzięki temu nie stanowią one takiego samego zagrożenia jak światła UV używane w solariach lub niektórych urządzeniach kosmetycznych, które mogą prowadzić do mutacji DNA i rozwoju nowotworów skóry[4][5][9].
Niektóre diody LED zawierają niebezpieczne substancje, jak ołów, arsen czy nikiel, jednak tego typu toksyny są problemem głównie podczas uszkodzenia lub niewłaściwego użytkowania urządzenia, a nie podczas codziennej ekspozycji na światło. Kluczową informacją jest brak dowodów na to, że standardowe lampy LED używane w domach czy biurach powodują raka[5].
Zwraca się przy tym uwagę na fakt, że niebieskie światło LED może przyczyniać się do uszkodzenia siatkówki oka, prowadząc do schorzeń takich jak degeneracja plamki żółtej (AMD). Jednak nie udowodniono bezpośredniego związku ekspozycji na światło LED ze zwiększonym ryzykiem rozwoju nowotworów u ludzi[5].
Lampy UV/LED do manicure: ryzyko a fakty
W przeciwieństwie do typowych lamp LED, lampy UV/LED używane do utwardzania lakierów hybrydowych łączą światło LED oraz UV, co rzeczywiście może zwiększać ryzyko uszkodzenia DNA w komórkach skóry dłoni[4][9]. Badania potwierdzają, że ekspozycja na światło UV/LED powoduje obumieranie od 20 do 30 procent komórek skóry już po jednorazowej dwudziestominutowej sesji, a po trzech sesjach liczba martwych komórek wzrasta do 65–70 procent[6][8].
Ryzyko rozwoju raka skóry związane z regularnym używaniem tych lamp jest jednak stosunkowo niskie. Szacunki wskazują, że ekspozycja wymagałaby nawet 13 000 do 40 000 sesji, by wystąpiło znaczące, mierzalne ryzyko rozwoju nowotworu[7]. Metaanaliza z 2022 roku określa, że około 3 procent kobiet regularnie korzystających z lamp UV do manicure doznało nowotworów skóry dłoni[4][10]. Stanowi to przewagę ryzyka w porównaniu do tradycyjnego oświetlenia, ale skala zagrożenia pozostaje niska w codziennym użytkowaniu.
Aktualny trend polega na zwiększaniu świadomości ryzyka stosowania promieniowania UV w kosmetyce i ograniczaniu go w zabiegach. Nadal jednak nie ma jednoznacznych dowodów na raka skóry dłoni wywołanego wyłącznie przez ekspozycję na światło LED bez udziału UV[4][9].
Nowoczesna terapia antyrakowa z użyciem lamp LED
Współczesne badania koncentrują się również na wykorzystaniu światła LED we wspieraniu terapii przeciwnowotworowych. Nowatorska metoda leczenia opiera się na połączeniu światła LED i nanopłatków cyny (SnOx), co pozwala na selektywne niszczenie komórek rakowych przy jednoczesnym oszczędzaniu zdrowych tkanek[1][2][3].
Mechanizm tej terapii polega na zjawisku fototermii. Światło LED aktywuje nanopłatki cyny umiejscowione w komórkach nowotworowych. Następnie nanopłatki te emitują ciepło, które uszkadza mitochondria i DNA komórek rakowych, prowadząc do ich apoptozy. W efekcie zdrowe komórki pozostają nienaruszone, ponieważ SnOx akumuluje się tylko w tkankach nowotworowych. W ciągu zaledwie 30 minut tej terapii niszczeniu ulega aż 92% komórek raka skóry i około 50% komórek raka jelita grubego, przy niewielkim uszkodzeniu komórek zdrowych[1][2][3].
Rozwój terapii opartych na LED wpisuje się w światowe trendy poszukiwania mniej kosztownych i bardziej dostępnych alternatyw dla zaawansowanych technologii laserowych, przy jednoczesnym zwiększeniu bezpieczeństwa pacjentów[1][8].
Kompozycja i potencjalne zagrożenia związane z lampami LED
Analizując zagadnienie od strony materiałoznawczej trzeba podkreślić, że część lamp LED, zwłaszcza wykorzystywanych jako dekoracje lub reflektory, zawiera znaczne ilości ołowiu, arsenu, miedzi czy niklu. Substancje te mają charakter toksyczny, lecz nie uwalniają się podczas normalnej eksploatacji lamp. Ryzyko pojawia się głównie w momencie uszkodzenia urządzeń lub ich nieprawidłowej utylizacji[5].
Należy odróżniać typowe oświetlenie LED od specjalistycznych lamp UV/LED do manicure. Codzienne użytkowanie zwykłej lampy LED nie stanowi zagrożenia kancerogennego. W przypadku lamp UV/LED, podstawowym mechanizmem zagrożenia jest nie światło widzialne generowane przez LED, a promieniowanie UV wykorzystywane do utwardzania lakieru hybrydowego. To ono powoduje mutacje DNA i może przyspieszać procesy nowotworowe przy wieloletniej częstej ekspozycji[4][7][9].
Podsumowanie i wytyczne dotyczące korzystania z lamp LED
Obecny stan wiedzy naukowej jednoznacznie wskazuje, że typowe lampy LED nie powodują raka. Wyjątkiem są urządzenia łączące promieniowanie UV z LED, szczególnie stosowane w kosmetyce. Ryzyko raka skóry przy stosowaniu lamp UV/LED jest niskie, ale możliwe, szczególnie przy bardzo intensywnej i wieloletniej ekspozycji[4][7][10].
Coraz większe zastosowanie światła LED w leczeniu nowotworów skóry to kierunek nowoczesnej medycyny. Terapie fototermiczne oparte na LED i nanopłatkach cyny umożliwiają niszczenie komórek rakowych z wyjątkową selektywnością i minimalnym wpływem na zdrowe komórki[1][2][3].
Podsumowując: codzienne użytkowanie lamp LED do oświetlenia, dekoracji czy pracy jest bezpieczne w kontekście rozwoju nowotworów. W przypadku lamp UV/LED do paznokci warto zachować rozwagę i ograniczać ekspozycję, szczególnie osoby o podwyższonym ryzyku zachorowania na raka skóry[4][7][9][10].
Źródła:
- https://onkopedia.pl/news/nowa-terapia-swiatlem-led-i-cyna-niszczy-komorki-rakowe-oszczedzajac-zdrowe-tkanki/
- https://portal.abczdrowie.pl/nowa-bron-w-walce-z-rakiem-naukowcy-wykorzystali-swiatlo-led-i-nanoczastki-cyny/7211470239947712a
- https://www.medonet.pl/choroby-od-a-do-z/choroby-nowotworowe,naukowcy-odkryli-nowa-terapie–niszczy-komorki-rakowe-w-pol-godziny,artykul,68655718.html
- https://tvn24.pl/ciekawostki/lampy-do-manicure-moga-uszkadzac-dna-i-powodowac-raka-polscy-onkolodzy-o-nowych-badaniach-st6721196
- https://etermed.pl/oswietlenie-led-niezwykle-grozne-dla-zdrowia/
- https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/aktualnosci/315841,lampy-uv-do-paznokci-uszkadzaja-dna
- https://pdfs.semanticscholar.org/5f2d/3454e64e9db2a84ccbbaf49b689a3ddc05f1.pdf
- https://biotechnologia.pl/kosmetologia/prof-magdalena-gorska-ponikowska-na-temat-wplywu-promieniowania-lamp-uv-led-do-manicure-hybrydowego-na-zywotnosc-keratynocytow-ludzkich,23082
- https://pshs.pl/czy-lampa-led-do-paznokci-jest-rakotworcza-jakie-sa-fakty/
- https://pulsmedycyny.pl/medycyna/onkologia/lampy-uv-do-hybrydy-a-rak-polscy-eksperci-trzeba-miec-swiadomosc-zagrozenia-onkologicznego/
GlaMomStyle.pl – portal o modzie, urodzie, zdrowiu i lifestyle dla kobiet, które cenią sobie szczerość ponad marketing. Piszemy konkretnie, bez ściemy i nieosiągalnych ideałów. Glamour w rytmie codzienności – bo dbanie o siebie nie wymaga rewolucji, tylko mądrych wyborów.