Brak żelaza u dorosłych objawia się przede wszystkim przewlekłym zmęczeniem, bladością skóry, dusznościami oraz kołataniem serca, przy czym mogą pojawić się również zaburzenia koncentracji i nietypowe symptomy skórne. Ryzyko niedoboru wzrasta u osób z problemami układu pokarmowego lub zaburzeniami odżywiania[1][2][3].
Główne objawy braku żelaza u dorosłych
Najbardziej charakterystycznym sygnałem niedoboru żelaza jest przewlekłe uczucie osłabienia oraz szybka męczliwość. Pojawienie się bladości skóry wynika z zaburzeń produkcji hemoglobiny, a dusznosci oraz kołatania serca to konsekwencja gorszego transportu tlenu do tkanek[1][2][3]. Problemy z koncentracją, bóle głowy oraz uczucie „mgły umysłowej” również należą do częstych objawów braku żelaza[2][4][5].
Te klasyczne symptomy są bezpośrednio związane z ograniczeniem zdolności organizmu do transportowania tlenu przez czerwone krwinki na skutek spadku poziomu hemoglobiny[5].
Nietypowe i rzadziej rozpoznawane objawy niedoboru żelaza
Oprócz podstawowych symptomów, niedobór żelaza powoduje również nietypowe objawy. Osoby dotknięte tym problemem mogą doświadczać spaczonego łaknienia, czyli potrzeby spożywania produktów niejadalnych. Zespół niespokojnych nóg, objawiający się nieprzyjemnym uczuciem przymusu poruszania kończynami, jest kolejną manifestacją zaburzeń neurologicznych towarzyszących niskiemu poziomowi żelaza[1][4][9].
Inne objawy obejmują zapalenie języka, nietypowe zmiany skórne oraz łamliwość paznokci i włosów. Takie symptomy wskazują na mniej oczywiste konsekwencje niedoboru żelaza i często są lekceważone, pomimo że mogą znacznie pogarszać komfort życia[1][4][9].
Pogorszenie funkcji poznawczych i objawy neurologiczne
Niedostatek żelaza w organizmie prowadzi do pogorszenia funkcji poznawczych. Osoby dorosłe z deficytem tego pierwiastka często skarżą się na zaburzenia pamięci, trudności z koncentracją oraz spadek wydolności intelektualnej[2][4][5]. Przewlekły niedobór skutkuje również częstymi bólami głowy i może zwiększać podatność na zaburzenia nastroju, w tym depresję[2][4][5].
Sytuacje takie wynikają z niewystarczającego zaopatrzenia mózgu w tlen, ponieważ żelazo jest niezbędne dla prawidłowej produkcji hemoglobiny oraz kilku ważnych enzymów biorących udział w procesach metabolicznych układu nerwowego[4][5].
Mechanizmy fizjologiczne i diagnostyka braku żelaza
Podstawową rolą żelaza jest udział w produkcji hemoglobiny, mioglobiny oraz enzymów uczestniczących w procesach metabolicznych. Niedostateczny poziom żelaza prowadzi do zmniejszonej produkcji hemu, co jest bezpośrednią przyczyną anemii[2][5].
Objawy kliniczne pojawiają się wraz ze spadkiem stężenia hemoglobiny, a prawidłowa diagnoza odbywa się poprzez oznaczenie poziomu ferrytyny oraz hemoglobiny we krwi[5]. Te badania stanowią podstawę rozpoznania niedoboru żelaza, zwłaszcza u osób doświadczających opisanych powyżej objawów.
Znaczenie żelaza dla organizmu dorosłego
Żelazo jest pierwiastkiem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania każdego dorosłego człowieka. Jego niedobór zaburza procesy oddychania komórkowego, przyczynia się do pogorszenia wytrzymałości fizycznej, pracy mięśni, jak i ogólnego samopoczucia psychicznego[5].
Z tego względu niezwykle ważne jest zarówno wczesne rozpoznanie objawów niedoboru, jak i regularne kontrolowanie parametrów krwi u osób z grup podwyższonego ryzyka, na przykład u osób z chorobami przewodu pokarmowego czy zaburzeniami wchłaniania[1][2][3].
Podsumowanie
Objawy braku żelaza u dorosłych obejmują głównie chroniczne zmęczenie, duszność, kołatanie serca, bladość skóry i zaburzenia koncentracji. Nie należy lekceważyć objawów nietypowych, takich jak spaczone łaknienie czy zespół niespokojnych nóg. Rozpoznanie opiera się na badaniach laboratoryjnych potwierdzających niedobór żelaza i obniżony poziom hemoglobiny. Wczesna interwencja jest istotna ze względu na szerokie spektrum konsekwencji zdrowotnych deficytu tego pierwiastka[1][2][4][5][9].
Źródła:
- https://upacjenta.pl/poradnik/niedobor-zelaza-objawy-skutki-leczenie
- https://hematoonkologia.pl/informacje-dla-chorych/materialy-ogolne/id/6913-niedobor-zelaza-przyczyny-objawy-i-skutki-czy-jest-grozny
- https://www.medonet.pl/zdrowie/zdrowie-dla-kazdego,gdy-cialo-domaga-sie-zelaza–wysyla-znaki–jakie-sa-objawy-niedoboru-zelaza-,artykul,04036611.html
- https://www.swiatleku.pl/artykuly/czym-groza-niedobory-zelaza-w-organizmie.html
- https://www.doz.pl/czytelnia/a2759-Niedobor_zelaza__przyczyny_objawy_skutki_oraz_leczenie_niskiego_poziomu_zelaza._Dieta_i_suplementacja_zelaza
- https://www.aptekarosa.pl/blog/article/404-niedobor-zelaza-objawy-skutki-co-jesc.html
- https://www.lek24.pl/artykuly/objawy-niedoboru-zelaza-10-oznak-ze-organizm-domaga-sie-zelaza.html
- https://aptekacodzienna.pl/blog/artykul/jakie-sa-objawy-niedoboru-zelaza-u-czlowieka-przyczyny-objawy-i-skutki
- https://diag.pl/pacjent/artykuly/niedobor-zelaza-jakie-sa-jego-objawy-i-skutki/
GlaMomStyle.pl – portal o modzie, urodzie, zdrowiu i lifestyle dla kobiet, które cenią sobie szczerość ponad marketing. Piszemy konkretnie, bez ściemy i nieosiągalnych ideałów. Glamour w rytmie codzienności – bo dbanie o siebie nie wymaga rewolucji, tylko mądrych wyborów.